ET YEMEĞİ SEVSEN BİLE…
BU İŞKENCEYİ / EZİYETİ DURDURABİLİRSİN

Herkes et tüketimini yarıya indirse,
her yıl, milyarlarca hayvan bu eziyetten kurtarılmış olur.

Fabrika Çiftliği İşkencesine Karşı Çık!

Yumurtlayan tavuklar bugünün fabrika çiftliklerindeki kafeslerde sıkıştırılarak tutuluyorlar. Birçok damızlık inek hayatını kapalı ahırda etrafında dönemeden, güneş görmeden ve aynı zamanda sıkışık, tıkış tıkış halde ağıllarda yaşıyorlar.

Bu kitapçığı aldığınız için teşekkür ederiz. Bilgileri okuduğunuzda, fabrika çiftliklerindeki zulümlere karşı çıkmanın imkansız bir şey olmadığını lütfen aklınızda bulundurunuz. Sadece daha az et yiyerek, daha az süt ve hayvansal ürünleri tüketerek bu işkenceleri ve zalimliği önleyebilirsiniz.

“Bir çiftliği hayal ederken, eski aile köy çiftliklerini hayal ederiz; 10 bin tavuğun bulunduğu bir ambar deposunu (fabrika çiftliğini) değil… Hayvanların hapsedildiği fabrika çiftliklerini görseniz şok olursunuz. Kırsal cennete benzeyen köy hayatı, pis kokan berbat bir fabrikasyona dönüştürülmüştür.”

Los Angeles Times Gazetesi, “Ucuz Gıdanın Ağır Faturası”, 21 Ocak 2004

Son yarım yüzyılda, Amerika’daki hayvancılık sektörü küçük aile çiftliklerinden fabrika çiftliklerine dönüşmüştür. Hayvanlar, fabrika çiftliklerindeki kalabalık kafeslere ve dar alanlı depolara taşındı. Fabrika çiftliklerinde, hayvanların hareket etmesini kısıtlayan bu alanların tercih edilmesinin nedeni daha düşük maliyetlerle piyasada rekabet edebilmek içindir. Böylece, hayvanlara – acı çekebilen bir canlı olarak değil, nesne ve mal olarak bakılmaya başlanmıştır.

Kamudan uzak fabrika çiftliklerindeki, gizli olarak yapılan zulmü görmezden gelmek kolaydır. Birçok kişi fabrika çiftliklerindeki hayvanlara nasıl davranıldığını, medya ve internette görmeye başlayarak yapılan zalimliğe şahit olmuş oldu.

“Bence, birçok et yiyen insan, hayvan sanayisini ziyaret etse ve kuşların nasıl telef edildiklerini ve bir tavuk işleme tesisinde nasıl üretildiklerini görse, çoğu kişi tavuk yemeye tövbe eder ve belki de et yemeyi tümden keser.

“Modern hayvan tarımına göre, tüketici, önüne gelen yemek hakkında ne kadar az bilirse o kadar iyi. Bu etik bir durum mudur? İnsanları fabrika çiftliklerinde gerçekte neler olduğuna dair bilgilendirmekte isteksiz mi olmalıyız? Bu durumdan memnun olmadığımız için insanları vejetaryenliğe çevirmek endişesi mi duymalıyız?”

Peter Cheeke, Hayvancılık Tarım Doktora Oregon Eyalet Üniversitesi Profesörü
Hayvancılık Tarımında Güncel Konular, 2004 ders kitabından

Daha az et ve hayvan ürünlerini tüketmek sadece hayvanlara eziyeti önlemez aynı zamanda dünyayı da kurtarır: Yemek alışkanlığınız, araba kullanma alışkanlığınız gibi (aslında daha da fazla) küresel ısınmaya sebep olmaktadır.

“Havaların ısınması, deniz seviyelerinin yükselmesi, buzulların erimesi, okyanus akıntılarının ve havaların seyrinin değişmesi ile küresel ısınma, insanoğlunun günümüzde yüzleştiği en ciddi sorundur.

“Hayvancılık sektörünün önemli bir katkıda bulunuyor, yüzde 18 ile küresel ısınmaya katkısı büyüktür. (Gaz yayımı [greenhouse gas emission] carbondiyoksit [CO2] ile hesaplanınca.)”

Birleşmiş Milletler Gıda ve Tarım Teşkilatı (FAO)
Hayvancılık’ın Büyük Gölgesi raporundan (Livestock’s Long Shadow), 2006

Kümes Hayvanları

Hemen hemen Amerika’da yetişen bütün kümes hayvanları fabrika çiftliklerinde (factory farms) yetiştirilirler.1 Bu hayvanlar ile dolu binalarda, çok sayıda dışkı ve atık birikir. Bunun sonucu yükselen amonyak (ammonia) seviyeleri çok sayıdaki kümes hayvanının deri, göz ve solunum yollarında ağrılı yanıklara sebep olur.2

Kümes hayvanlarının birbirlerini gagalayarak öldürmelerini azaltmak için, tavuk, hindi ve ördeklerin gagaları, üçte birinden, yarıya kadar kesilir.3 (Kuşların gagaları insanların parmakları gibi çok hassastır.) Kümes hayvanları bu uygulamadan, haftalar boyunca, çok acı çeker.4 Bazıları kırık gaga ile yem yiyememekten, açlıktan ölür.5

“Daha iyi verim alabilmek için her kafesin içine fazla sayıda kuş koyarak, kuşbaşına daha düşük verim alınır, ancak her kafes için daha fazla verimlilik elde edilir... Birey olan canlı hayvan hareket edemediği, hareket etme yeteneği engellendiği için kilo alır… Acı çeker.

“Tavuk ucuz, kafes pahalıdır.”

Prof. Bernard E. Rollin, Çiftlik Hayvan Refahı, Iowa State Üniversitesi Basımı, 2003

Yumurtlayan Tavuklar

Kafeslere sıkıştırılmış tavuklar (genelde tavuk başına 465 cm2’lik [half a square foot] bir alanda)6 hareketsiz kalmaktan felç olabiliyor, nefes alamamaktan (asphyxiation) ve susuzluktan (dehydration) ölebiliyor. Çoğu kez çürümeye başlayan tavuk cesetleri diğer tavuklarla birlikte bulunur.

“Düşük” yumurta üretimi nedeniyle kesimhaneye gönderilen tavukların gövde kemikleri, kalsiyum yetersizliğinden, o kadar zayıf düşer ki, birçoğunun kemik ve kanatları, ulaşım sırasında ve ayakları kelepçeye baş aşağı takıldığında, kolayca kırılır.7

Erkek piliçlerin, yumurta sektörüne hiçbir ekonomik değeri bulunmadığı için canlı canlı kıyma makinesi içinde öldürülür ya da bir çöp bidonunun içinde ölümüne bırakılırlar. Tipik bir üretim uygulaması olarak ya gaz verilerek5 ya da diri olarak ezilerek de öldürülürler.8

Serbest Gezinen Kümes Hayvanları? (Free-Range?)

Amerikan Tarım Bakanlığı sertifikalı, dışarıya ulaşımı -dışarıya kapısı- olan kümes hayvanları “serbest” (free-range) olarak etiketlendirilir, damgalanır. (Ancak bu demek değildir ki, kümes hayvanları dışarıya, güneş görmeye ve tarlada özgürce dolaşmaya çıkar. Binanın dışarıya kapısı olsa da, gerçekte hiçbir hayvan dışarıya çıkmaz.) Sözde “serbest” olan etiket, yaşam ve çevre kalitesi ve tavuk başına gerekli en az alan gibi ölçüt içermez. “Serbest” çiftlikler fabrika çiftliklerine göre standardı daha iyi olmasına rağmen tavuklara gene aynı muameleler yapılır; gene aynı kapalı, güneş görmeyen alanlara sıkıştırılır, gagaları kesilip, dışkılarının üzerinde yaşamaya zorlanırlar.

“Amerika’da yumurtlayan tavuklar… kısa süren hayatlarını [New York Times] dergisinin tek bir sayfası kadar bir alanda diğer yarım düzine kadar tavukla tel kafeste iç içe sıkışmış ve yığılmış bir şekilde geçirirler. Bu hayvanların doğal içgüdüsü kösteklenmiş (engellenmiş)tir. Bu doğa dışı koşullar kümesteki hayvanları birbirlerini yemeğe itekler ve vücutlarını tel örgülere tüysüz kalıncaya, kanayana kadar sürtmelerine sebep olur. Tavukların yaklaşık yüzde 10’u bu duruma fazla katlanamayarak telef olurlar. Bu rakam, endüstride standart uygulama olarak üretim maliyeti içinde yerini alır....”

“Domuz yavruları kapalı üretim operasyonlarında (confinement operations) doğumdan [2–3 hafta sonra] annelerinden alınırlar ve sütten kesilirler (doğadaki13 hafta ile karşılaştırıldığında 2 ya da 3 hafta çok kısadır.) Bunun sebebi hormon ve antibiyotik katkılı yem ile hızlı kilo almalarındandır. Erken sütten kesilme domuzları ömür boyu emme ve çiğneme özlemi içinde bırakır. Bu özlem duygusu, domuzları önündeki hayvanın kuyruğunu ısırma arzusu içinde bırakır... USDA’nin bu probleme önerdiği çözüme ‘kuyruk kesme’denir. Bir adet pense (anestezi uygulanmadan) kullanarak, kuyruğun bir kısmı (tüm kuyruk değil) kesip atılır.

Neden domuz kuyruğun küçük bir parçası kesilir? Çünkü bütün mesele kuyruğu daha duyarlı hale getirmektir. Kuyruğun ısırılması çok acı verir. Böylece en morali bozulmuş domuz bile mücadele ile bundan kaçınmak için cebelleşir ve başkalarının kuyruklarını emmesi engellenmiş olur.”

New York Times Magazini, Michael Pollan, “Hayvan’ın Yeri (An Animal’s Place)”, 10 Kasım 2002

Domuzlar

Sanayi dergisi Domuz Çiftlik Yönetim’inin Eylül 1976 sayısındaki, John Byrnes’nin tavsiyesine göre: “Domuzun bir hayvan olduğunu unut. Ona sadece fabrikadaki bir makine gibi davran.”

Bugünün domuz çiftçileri bu tavsiyeye uydu. Morley Safer 60 Dakika’da belirtti gibi: “Bu film [Babe filmi] Amerikalıların domuz hakkında düşünmek istediği hayatı göstermektedir. Gerçek hayatta ‘Babes’, insanlar tarafından kendilerine biçilen sınırlı yaşam süresince hiç güneş yüzü görmüyor, saman üzerine uzanmıyor ve (derilerini serin ve nemli tutmak için) hiç çamur içinde yuvarlanmıyor. Dişi domuzlar küçücük kafeslerde günlerini geçiriyor; kafesler o kadar küçük ki domuzlar etrafında dönemiyor. Metal ızgara üzerinde yaşamaları da; dışkıların metal ızgaraların arasından aşağıya düşmesi ve büyük tuvaletlerinin çukurları içine akması, kısacası hayvanların dışkılarıyla aynı ortamda yaşıyor olması anlamına gelmektedir.”9

MEZBAHALARIN DUVARLARI CAMDAN OLSAYDI…

Yabancı yasalar, memeli hayvanların katliamından önce sersemletme yönteminin (stunning method) uygulamasını şart koşar. (Bunun aksine, Yahudi ve Müslüman inançlarına göre, boyunları kesilmeden önce hayvanların tamamen bilinçli olması gerekir.)

“İnsanlar, sözlü ve yazılı olarak soyut fikirlerle iletişim kurma, aynı zamanda etik ve ahlaki değerlerlerle çağların birikimini de kullanarak karar verme yeteneğine sahiptirler. Bu yetenekle, insanoğlu açlık veya beslenme ihtiyacından değil; fakat (anlamsız bir neden olan) etin lezzeti için mi diğer akıllı canlıların hayatlarını almak zorunluluğunu hissederler?”

Prof. Peter Cheeke, Hayvan Çiftçiliklerinin Güncel Konuları, 2004 ders kitabından

Sersemletme (stunning) yöntemleri:

“Soru, akıllarını kullanabiliyorlar mı ya da konuşabiliyorlar mı? Değil. Acı çekiyorlar mı? Olmalıdır.”

Jeremy Bentham, Ahlak & Mevzuat Esaslarına Giriş, 1789

Kümes hayvanları, Amerika’da yemek için öldürülen hayvanların yüzde 95’ini oluşturur. Fakat kesilmeden önce hayvanların canlarının yanmamasını sağlayan hiçbir kanun bulunmamaktadır. Kesim kolaylığı için, (eti için yetiştirilen) kümes hayvanları genellikle elektrik çarpması ile felç edilir. Ancak, kümes hayvanlarının elektrik çarpması ile bilinçsiz hale gelip gelmediği bilinmemektedir.5 Şok “yoğun, acı veren bir deneyim” olabilir.11 Her yıl, çok sayıda tavuk, hindi, ördek ve kaz haşlanma tanklarına canlı canlı ulaşırlar, ya canlı canlı haşlanır ya da canlı olarak boğularak, ölürler.12,13

“Sığırların aksine domuzlar - tabanca ile sersemledikten sonra – derileri yüzülmek için, postu yumuşatma sebebiyle, kaynar su tanklarına batırılırlar. Sonuç olarak, beceriksizce ve baştan savma yapılan katliamlar (kesilmeler) domuzların canlı canlı haşlanmasına ve boğulmasına sebep olur. Iowa domuz çiftliğindeki gizli kamera görüntüleri, domuzların kaynar suya doğru itilirken bağrışmalarını ve tekmeleşmelerini gösteriyor.”14

Her sene yaklaşık 200,000 domuz Amerika’daki kesimhanelere ölü ulaşır.12 Bu ölümlerin çoğu nedeni, sıcak havalarda, kamyonlar ile taşıma sırasındaki havalandırma sisteminin yetersiz olmasıdır.15

Kümes Hayvanları Kesimhanelerindeki Güncel Gizli Teftişler

Ocak 2007’de, Hayvanlara Merhamet (Mercy For Animals) grubunun denetim görevlisi, ülkenin en büyük tavuk kesimhanesindeki koşulları ilk elden görmek için görev aldı:

Ayakları ve kanatları kırık, açık yarası ve büyük tümörleri olan tavuklar, kesim hattında zincirleme ve kesim halkasına asılı bulunmaktaydı. Yaralı tavukların bazıları, saatler öncesi yerde acılar içersinde bırakılmıştı.

İşçilerin bazıları canlı tavukları tekmeliyor, yumrukluyor, fırlatıyor; yumurtaları tavukların içinden çıkartıp diğer işçilere fırlatıyor ve taşıma kümeslerine sıkışan hayvanların kafasını kopartıyordu.

2005’te PETA’nın bir teftiş görevlisi, daha da büyük bir kesimhanede, birçok tavuğun boyun kesme makinesinde ezildiğini ve parçalandığını gördü; ayrıca işçilerin bıçak ağzını kaçıran tavukların kafalarını zorla çektiğine şahit oldu.

Gizli kamera ile çekilmiş bu teftiş görüntülerini izlemek için, lütfen OpposeCruelty.org/video internet sayfasını ziyaret ediniz.

Duvarların Arkasındaki Hikâyeler

Senin Çocukluğuna Ait Görüntüler Değil – lauren Ornelas, VivaUSA.org

Domuzların hayatlarını bugünün çiftliklerinde nasıl geçirdiğini gördüğümde, uzun bir süre kendimi çok kötü hissettim. Beton üzerinde, kapalı fabrika çiftliklerinde yaşadıklarını öğrendim. Ancak, onların korkunç can sıkıntısı içinde yaşadıklarını bilmeye hazır değildim. ‘Gebe’ kafesinin içinde hapsedilmiş domuzlar – kaçmak istercesine - kafalarını kafeslere sürekli vururlar. Bir süre sonra, bazıları teslim olur ve uzanır; diğerleri kafalarını vurmaya devam eder.

Domuzların kilo alması için yapılmış kafesler gördüm – bunlar aslında beton hücreleri – her bir kafes bir düzine domuzu hapsedebiliyor. Bir kafeste, kulağını kaybetmiş bir domuz vardı. Diğer kafeste, domuzun karnından greyfurt büyüklüğünde bir çıkıntı fırlamıştı. Ölü bir domuz, diğer domuzlar tarafından sürekli dürtülmekte ve yalanmaktadır. Bu yerlerde pislik inanılmaz boyutlardadır.

North Carolina’da ziyaret ettiğim büyük çiftliklerde, binlerce domuz ahırlarda muhafaza ediliyor. Ölü domuzlar diğer domuzlarla aynı kafeslerde bırakılmış; – suya ve yiyeceğe ulaşamayacak halde; zar zor hayata tutunmaya çalışan domuzlar ise koridorlara fırlatılmıştır.

Emine’nin (Emery) Kurtarılışı – Christine Morrissey, East Bay Animal Advocates (EBAA)

Emine süpermarketlerde sözde “doğal” olarak reklam verilen tavukgöğsü eti olmaya kaderi çizilmiş milyarlarca tavuktan sadece biri. Ama bir şans eseri kaderi hiç beklenmeyen bir şekle yöneldi.

2005 yazında, Doğu Körfezi Hayvan Savunucuları’nın (East Bay Animal Advocates - EBAA) kurtarıcıları bir fabrika çiftliğinde 4 haftalık sakat bir tavuk fark ettiler. Tavuk Emine, Kaliforniya Merkez Vadi’yi terk ederek körfeze gönderildi. Emine’nin hayatı o akşam tümden değişti.

Et tavuğu sanayisinin “poster tavuğu” olan Emine, et için üretilen tavuklarda sıkça görülen ve sakatlığa sebep olan, geniş ve yayvan bacaklara (splay leg) sahipti. Fabrika çiftliklerindeki (factory farming) sakat bacaklı tavuklar, suya ve yemeğe çoğu kez ulaşamazlar ve veteriner bakımından muaf bırakılırlar.

EBAA’nin teftişleri sırasında, 39 hasta ve yaralı tavuk kurtarıldı.

“Sanayi’den duyduğumuz bilgilerin aksine tavuklar akılsız, basit (automata) değil, aksine davranış olarak çok yönlü, çabuk öğrenen, zengin sosyal davranış ve algılama gösteren ve çeşitli çağrı repertuarına (repertoire of calls) sahiptirler. Bahçesinde tavuk yetiştirmiş insan, her tavuğun farklı kişilikte olduğunu fark eder.”

Prof. Bernard E. Rollin, Çiftlik Hayvanlarının Refahı (Farm Animal Welfare), Iowa State Üniversitesi Basımı, 2003

Hindiler gibi et tavukları da diğer on binlerce tavuk gibi barınağın içine hapsedilmişlerdir. Dışkı emmiş döküntü üzerinde yaşamaya zorlanan tavukların ayak ve vücutları yanar ve vücutlarında yanıklar oluşur.2

Bugünün et tavukları, 1940 yılının tavuklarına göre 2 kat daha fazla – 6 hafta içinde hormonlarla yetiştiriliyor.8 Bu hızlı büyüme oranı, karında su toplama (ascites) ve ağrılı gövde kemiği çarpıklığı (skeletal deformities) gibi birçok hastalığı beraberinde getirir.4 Hormonlarla beslenmekten ve hareketsizlikten doğan şişmanlığa bağlı sorunları önlemek için et tavuklarına ciddi azlıkta yem verilir.2

Şefkat ve Merhamet Çemberinin Genişletilmesi

Evcil hayvanları koruyan kanunlar, tarımlaştırılmış hayvanlara uygulansa, birçok rutin tarım sanayisi uygulamaları yasadışı olur. Köpekler ve kediler; tavuk, hindi, [balık] ve ineklerden çok mu farklı? Bir hayvan grubunun, zulümden yasal korunma hakkı varken; diğer grubun hemen hemen hiç bir hakkı yok.

Çiftlik hayvanları önemsenmiyor çünkü çok az kişi kötü muamele edildiklerinin farkında ve daha da az kişi bu kötü davranışa tanık oluyor. Çoğu insan, bu gerçeği fark ettiğinde dehşete düşer – hayvan haklarına inandıkları için değil fakat hayvanların acı çektiklerine ve ahlaki insanların bu acıyı engellemeleri gerektiğine inandıkları için.

“Tarih boyunca insanoğlu, küstahlığını ve ihtiyacını azalttıkça - ilk farklı aile ve kavimlere, daha sonra diğer farklı ırktan, dinden ve ülkelerden olan insanlara karşı - etik anlayışını genişletti. Diğer canlı türlerine karşı da duyarlı olabileceğimiz, onlar için de endişe duyabileceğimiz modern dünya insanı için düşünülmez, imkânsız bir şey olabilir. Ancak böyle bir endişe, bir gün, ‘çağdaş’ davranış ve mantıkla kabul edilmekten çok daha öteye geçecektir.”

The Economist, “İnsanların Hayvanlara Borcu (What Humans Owe to Animals)”, 19 Ağustos 1995

Yeni doğmuş danaların süt sanayisine faydası bulunmaz. Genelde annelerinden 1 ya da 4 günlükken alınırlar ki annelerinin sütü insan tüketimi için sağılabilsin. Danaların çoğu, “özel yem” ile dana eti için yetiştirilir. Danalar, boynu zincire bağlanmış, ayrı bölümlerde, kesilmeden önce, özel süt tozu (ya da süt yerine geçen yem) ile 18 ya da 20 hafta boyunca beslenirler.8

Ördek ve kazlar, karaciğer Pate üretmek için, “demir boruyla zorlama” (force-fed) yöntemi ile beslenirler.

Fark Yaratmak İçin Ne Yapabilirsiniz?

Şefkat ve merhameti her seçişinizde fark yaratırsınız!

Fabrika çiftliklerindeki uygulamalar, insanı dehşete düşüren zalimlik ve işkenceyi içerse bile, et, yumurta ve süt ürünleri tüketmeyerek yılda yüzlerce hayvanı bu eziyetten kurtarabilirsiniz.

Etsiz diyeti keşfetmek şimdi çok daha kolay! Et sosu yerine domates ya da soya sosunu; sığır takosu (Meksika böreği) yerine fasülye yemeklerini (bean burritos); yumurta yerine keten tohumunu (ya da muz ve elma püresi karışımını, kabartma tozunu); süt yerine soya, badem ve pirinç sütlerini; peynir yerine soya peynirini (tofu); yağ, dondurma, krema, yoğurt yerine birçok alternatif vegan ürünlerini tercih ederek zulümlüğe karşı çıkabilirsiniz.

Her gün süpermarketlerde vegan/vejeteryan ürünleri artmaktadır.

Tavuk, hindi ve balık yemekten kaçınarak, hayatınız boyunca 2000 hayvanın acı ve eziyet çekmesini önleyebilirsiniz!

“İlk kez bir vejetaryenle karşılaştığımda, bana 14 yıl boyunca et yemediğini söyledi. Sanki bütün bu süre boyunca nefesini tutmuş gibi ona baka kaldım. Bugün biliyorum ki, et içermeyen yemek yemek çok normal.”

Erik Marcus, Vegan: Yemeğin Yeni Etiği (Vegan: The New Ethics of Eating), 1998

Son birkaç yıl içinde vegan/vejetaryen yemek seçenekleri uzun bir yol kat etti. Artık piyasada et yerine geçen, proteini yüksek,– vegan/vejetaryen jambon, tavuk, hindi ve bologna gibi sandviçlere kullanılan farklı türde vegan/vejetaryen etinin yanı sıra vegan/vejetaryen köfte ve sosis çeşitleri bulunur.

Bunların yanında, soya sütü, pirinç sütü ve badem sütü ve dondurması da inek sütü yerine geçmektedir. Kendi tat zevkinizi ve favori vegan/vejetaryen markasını bulabilmek için bir markayı beğenmeseniz bile başka markaları deneyiniz. Sonunda bayıldığınız bir markayı bulacaksınız.

Zulüm içermeyen (Cruelty-free) seçenekler genelde Çin, Hint, İtalya, Meksika, Orta Doğu, tay ve diğer etnik lokantaların yanı sıra birçok ayaküstü yenilen yerlerde (fast food) bulunur.

Ücretsiz Zulüm İçermeyen Yemek Kılavuzumuz (Guide to Cruelty-Free Eating) vegan gıdaları sözlüğü, basit yemek planlamasının ipuçları, seitan’lı (kepekli unun bir türü veya buğday etli [wheat meat]) kolay yemek tarifleri içerir.

Basit Yemek Fikirleri

Kahvaltı Yulaf ezmesi • Soğuk tahıl veya cevizli, fındıklı, kuru yemişli ve kuru meyveli kahvaltı (granola) soya sütü, badem sütü veya pirinç sütü ile (inek sütü haricinde) • Meyve smoothie • Krep • Kremalı soya peyniri (Tofu) ile simit • Soya peyniri (tofu) ile vejetaryen sosis • Meyve dolu hamur işi

Öğle / Akşam Yemeği Vejetaryen etli (lunchmeat) sandviç • Tahıl veya soya burger • Veggie hot dog • Veggie pizza • Fasulye börek • Fıstık ezmesi ve vegan jöle • Domates soslu Makarna • Tofu lazanya • Pişmiş tempeh veya tofu sandviç • Çorba veya (makarna veya pilav üstü) etsiz yahni • Fırında, ya da kızarmış patates, Tofu, tempeh veya tavada seitan püresi

Ara Yemekleri / Tatlılar (Nondairy) inek sütü haricindeki diğer sütlerden yapılmış dondurma, yoğurt veya puding • Vegan kurabiye, pasta veya kek • Taze veya Kuruyemiş veya tohumlar • kurutulmuş meyve • Simit veya Cips ve salsa, patlamış mısır

Sağlıklı Yaşama

Çoğu vejetaryenin sağlığı mükemmeldir! Nitekim Amerikan Diyet uzmanlarının bağlı oldukları Amerikan Diyetisyenler Birliği’ne (American Dietetic Association) göre, vücut ağırlığı, kolesterol ve kan basıncı vegan/vejetaryenlerde düşük oranlarda bulunur; ayrıca vegan/vejetaryenler, tipi 2 diyabetiğe, kalp hastalığına, prostat ve bağırsak kanserine de düşük oranlarda yakalanırlar.16

Herkes, sağlıklı vegan/vejetaryen diyetini az bir planlama ile uygulayabilir. Eğer et, yumurta ve süt ürünlerini çok az yemeye ve ya hiç yememeye karar verirseniz, B12 Vitaminini almayı ihmal etmeyip, yeterli seviyede aldığınızdan emin olunuz. Ayrıca lütfen ücretsiz Zulüm İçermeyen Yemek Kılavuzumuz’da (Guide to Cruelty-Free Eating) ve VeganHealth.org internet sitesinde bulunan “Bitki Kaynaklı Diyet ile Sağlıklı Yaşam (Staying Healthy on Plant-Based Diets)” makalesini de okuyunuz.

Her Fırsatta Şefkat ve Merhameti Seç

Bu kitapçığı okuduktan sonra, elinizden geleni yaparak, hayvan tarımı zulmüne karşı çıkacağınızı umuyoruz. Her gün daha az et, balık ve yumurta yemeği tercih ederek, bu zalim sisteme desteğinizi kesip, daha merhametli ve şefkatli bir dünya yaratmaya yardımcı olursunuz.

Eğer hiç hayvan kaynaklı gıda yemek istemiyorsanız lütfen şunu hatırlayın: amaç hayvanların acısını ve ızdırabını azaltmaktır, amaç ruhsal saflık ve mükemmelliğe ulaşmak değildir.

Kısa süre hayvan kaynaklı gıdaları tümden keserek vegan olmaktansa, yıllarca daha az et, balık ve yumurta yiyerek daha fazla zulmü engellersiniz. Bu yüzden, sürdürülebilir bir yaklaşım seçmeniz daha önemlidir. İstisna olarak bazen belli vesilelerde et yiyebilir, geri kalan zamanlarda vegan/vejetaryen kalarak da fark yaratabilirsiniz.

Broşürde bilgileri, arkadaşlarınızla, ailenizle ya da çevrenizdeki insanlarla paylaşmak isterseniz, size bu broşürleri dağıtmak için yollayabiliriz. Bize ulaşmak ve daha fazla bilgi almak için lütfen internet sitemizi ziyaret ediniz!

ÜCRETSİZ Zulüm İçermeyen Yemek Kılavuzu (Guide to Cruelty-Free Eating) Sipariş Ediniz

Başlangıç kılavuzumuz, sadece basit yemek fikirlerini, yemek pişirme ipuçlarını ve tarifeleri değil, aynı zamanda sağlık bilgilerini, soruları ve cevaplarını, veganlığı savunan makaleleri ve diğer kaynakların listesini de içerir. Ücretsiz kılavuzunuzu sipariş etmek için lütfen OpposeCruelty.org/guide sitesini ziyaret ediniz ya da arka sayfadaki Vegan Outreach adresine yazınız.

OpposeCruelty.org

İnternet sitemizde, yardımcı kaynak listesini içeren birçok bilgiye ulaşabilirsiniz. Ayrıca, haftalık, ücretsiz, bilgisayar üzerinden yayınlanan haber ve ipuçları da sunuyoruz. Bunun yanında, zalimlik içermeyen vegan yemekleri keşfetmek isteyenler için internet üzerinde birçok e-posta listeleri ve sosyal grupları bulunmaktadır.

Fark Yarat!

“Hayvanlarla olan ilişkimizde şizofreni nitelikler bulunur: duygusallık ve alçaklık yan yanadır. Bu yıl Amerika’daki (ve de Türkiye’deki bazı) köpeklere Noel’de ve yılbaşında hediye alınır. Bunun aksine, çok az insan; [tavuk, balık, kuzu ve ineklerin] sefil hayatlarını düşünür.”

New York Times Magazini, Michael Pollan, “Hayvan’ın Yeri (An Animal’s Place)”, 10 Kasım 2002

“Herkesin, durup, düşünüp: “Bilseydim, seni yemezdim!” deme kapasitesine sahip olduğuna inanıyorum.

“Aslında, bu gerçekten bu kadar basit.”

Tom Regan, Felsefe profesörü, North Carolina Devlet Üniversitesi, Masamdaki İnek (A Cow at My Table)

Referanslar

  1. Peter Cheeke, Prof., Hayvan Tarımının Güncel Sorunları, ders kitabı (textbook Contemporary Issues in Animal Agriculture), 2004.
  2. Kümes Hayvanlarının Bakış Açısı (Poultry Perspectives), (MD Cooperative Extension), 2002;4(1).
  3. Tarım Araştırması (Agricultural Research), (USDA ARS), 2005 Mar;53(3):4–7.
  4. Hayvan Refahının Bilimi (J Appl Anim Welf Sci), 2001;4(3):207–21.
  5. Bernard E. Rollin, Prof., Çiftlik Hayvaninin Refahı (Iowa State University Press, 2003).
  6. Amerikan Yumurta Üretme Yönetimi (USDA APHIS VS, Reference of 1999 Table Egg Layer Management in the U.S.), 1/00.
  7. Kümes Hayvanlarının Bilimi (Poult Sci), 2004; 83:184–92.
  8. USDA, Hayvan Refahı Sorunlarının Detaylı Özeti (Animal Welfare Issues Compendium), 9/97.
  9. “Domuz Gücü (Pork Power)”, 60 Dakika (60 Minutes), 6/22/03
  10. Temple Grandin, Prof., “Hayvan Refahı ve İnsancıl Kesim (Animal Welfare and Humane Slaughter)”, 11/04.
  11. “Kümes Hayvanlarının İnsancıl Kesimi: Elektrikle şok etme yöntemine karşı husus (Humane Slaughter of Poultry: The Case Against the Use of Electrical Stunning Devices)”, J Ag & Env Ethics, 7/94.
  12. American Hayvan Tertip Uygulama raporlama sistemi (USDA FSIS Animal Disposition Reporting System), 2002.
  13. Amerikan Et ve Kümes Hayvanlarının Teftiş Kılavuzu (USDA FSIS, Meat and Poultry Inspection Manual), part 11.
  14. “Modern Et: Korkunç bir Hasat (Modern Meat: A Brutal Harvest)”, Washington Post, 4/10/01.
  15. “Don’t Let Stress, Heat be a Downer for Pigs”, Domuz (Pork), (Mayıs 2005): 16–18.
  16. J Amerikan Diyetisyenler Birliği (Journal of the American Dietetic Association), Haziran 2003;103(6):748–65.